Jaarlijks wordt op 15 augustus stilgestaan bij het formele einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden en worden alle slachtoffers herdacht die tijdens die oorlog in het voormalig Nederlands-Indië zijn omgekomen. Veel Nederlanders hebben nog steeds een persoonlijke band met Indonesië.
Ontstaan van een traditie
Tijdens de officiële herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag wordt altijd een versie van het ‘Indisch Onze Vader’ gezongen.
Het lied heeft een bijzondere geschiedenis, die volgens de overlevering zeer nauw verbonden is met de Japanse bezetting en het lot van de vele gevangenen in de kampen. Een van die vele gevangenen was mevrouw Vrijburg-Rohner-Koopman. Zij verbleef als politiek gevangene van de Kempetai (de Japanse geheime dienst) in verschillende gevangenissen op Java. In een daarvan werd door een celgenote, een jong meisje, elke avond dit ‘Onze Vader’ gezongen. Mevrouw Vrijburg overleefde de verschrikkingen en deed 25 jaar na de Japanse capitulatie moeite om dit lied op te sporen voor de herdenking in Nederland. Het toenmalige meisje wist de melodie niet meer, maar wist wel de naam van een meisje dat oorspronkelijk dit lied in de gevangenis bracht. Dit meisje was als kind opgevoed in het klooster van de Zusters Ursulinen in Batavia. Deze zusters leerden haar het Onze Vader zingen. Toen zij in de Japanse gevangenis terechtkwam zong zij iedere avond om zes uur dit gebed.
Verspreiding
Andere gevangenen namen het lied van haar over en zongen het ook. Door het vele heen-en-weer-gesleep met de gevangenen naar allerlei andere kampen werd het lied meegenomen en verspreid naar vele gevangenissen en kampen op Java. Zo heeft het lied aan zeer velen in moeilijke en mensonwaardige omstandigheden hoop en troost verschaft.
Mevrouw Vrijburg slaagde erin om de vrouw op te sporen, dat destijds als meisje dit lied in de gevangenis bracht. Deze vrouw wist zich de oorspronkelijke melodie nog maar summier te herinneren. Met behulp van Kapitein Posthumus van de Koninklijke Militaire Kapel is men er toen toch uit gekomen. Op 15 augustus 1970 werd dit prachtige lied weer voor het eerst in Nederland ten gehore gebracht tijdens de herdenking in Den Haag.
Sindsdien klinkt het jaarlijks in enige vorm. Enkele jaren geleden werd het lied ook in gebruik genomen tijdens de jaarlijkse herdenking op 4 mei in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.
Opname beluisteren
De versie die u hier kunt beluisteren is een bewerking van Patrick Pranger, voor vierstemmig koor en solo-sopraan. De uitvoering is in handen van het koor van de Residentie Bach Ensembles o.l.v. gastdirigent Patrick Pranger. De solistenklas van het Haags Matrozenkoor zingt de partij van de solo-sopraan. De opname is gemaakt op 13 augustus 2015 in de Kloosterkerk te Den Haag. Productie en techniek waren in handen van Jaap van Stenis Music Recording.
Deel dit artikel eenvoudig via:
Auteur: Ellen van der Sar (1963) is bestuurder en manager in de kunst- en cultuursector. Zij werkt mee aan de Kerkliedwiki. Daarnaast is zij redactiesecretaris van ‘Heilig spel’.
